บล็อก
ทำไม "ผำ" พืชน้ำของไทย กำลังกลายเป็นโปรตีนจากพืช (Plant-Based) ที่ตลาดความงามจากภายในโลกตามหา
“อาหารท้องถิ่นที่คนภาคอีสานบริโภคมานาน กำลังกลายเป็นแหล่งโปรตีน
พืชที่นักวิจัยและแบรนด์ระดับโลกจับตา ในยุคที่ความยั่งยืนคือคำสำคัญของอุตสาหกรรม”
ผำ (Wolffia) เป็นพืชน้ำขนาดเล็กที่สุดในโลก มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางในระดับมิลลิเมตร ลอยอยู่บนผิวน้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ ในประเทศไทย ผำเป็นอาหารท้องถิ่นของภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ผู้คนเก็บและบริโภคมานาน ทั้งในรูปแบบสด ลวก และในตำรับอาหารท้องถิ่นหลายชนิด
ในยุคที่ตลาดเครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และอาหารทั่วโลกให้คุณค่ากับโปรตีนจากพืช (Plant-Based Protein) และความยั่งยืน (Sustainability) ผำกลายเป็นแหล่งโปรตีนพืชที่นักวิจัยและผู้พัฒนาผลิตภัณฑ์ทั่วโลกจับตา เพราะมีปริมาณโปรตีนสูง วิตามินและแร่ธาตุครบ และใช้ทรัพยากรน้ำและที่ดินน้อยมากเมื่อเทียบกับแหล่งโปรตีนอื่น
บทความนี้เล่าเรื่องราวของผำ ตั้งแต่ที่มาในวัฒนธรรมการบริโภคของภาคอีสาน คุณค่าทางวิทยาศาสตร์ที่นักวิจัยสนใจ บทบาทในเทรนด์ Sustainability และวิธีที่ทรัพย์ ไบโอเทคพัฒนาผำให้กลายเป็นสารหลัก (Hero Ingredient) ที่พร้อมใช้ในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางและเสริมอาหาร
ภาพรวมตลาดและทรัพยากรไทย
ตลาดสารสกัดธรรมชาติในเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารระดับโลกมีมูลค่าประมาณ 40 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2024 และเติบโตด้วยอัตรา CAGR ประมาณ 7 ถึง 8 เปอร์เซ็นต์ (อ้างอิง: Grand View Research, 2024) ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกเป็นแหล่งวัตถุดิบและตลาดสำคัญ
ผู้บริโภคในตลาดสากลปี 2024 ให้คุณค่ากับสารจากธรรมชาติที่มีเรื่องราวต้นน้ำที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ (Traceability) มากกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ของผู้บริโภคในสำรวจระบุว่าจะจ่ายเพิ่มสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีเรื่องราวยั่งยืน (อ้างอิง: Nielsen Global Sustainability Report, 2023)
ทรัพย์ ไบโอเทคพัฒนา Hero Series ที่มาจากทรัพยากรไทยจำนวน 10 รายการ ครอบคลุมมังคุด ขมิ้นชัน รังไหม ผำ ข้าว มะขามป้อม พลูคาว มะม่วง และเห็ดร่างแห (อ้างอิง: ทรัพย์ ไบโอเทค, 2024 และ เครือข่ายงานวิจัย K-API มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์)
ผำในวัฒนธรรมการบริโภคของภาคอีสาน
ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย ผำเป็นอาหารที่ผู้คนเก็บมาบริโภคจากแหล่งน้ำธรรมชาติมานาน ทั้งในรูปแบบสดที่นำมาทำแกง ลวกใส่น้ำพริก หรือใส่ในตำรับอาหารท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ ผำมีรสจืดและเนื้อสัมผัสที่ผสมเข้ากับอาหารหลายประเภทได้ดี ทำให้เป็นวัตถุดิบที่ใช้ได้หลากหลาย
ในมุมของวัฒนธรรมการบริโภค ผำเป็นตัวอย่างของอาหารที่สะท้อนภูมิปัญญาในการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นที่มีอยู่อย่างฉลาด ในยุคที่อุตสาหกรรมอาหารทั่วโลกพยายามแก้ปัญหาความยั่งยืนของแหล่งโปรตีน อาหารท้องถิ่นที่ใช้พืชน้ำขนาดเล็กที่เติบโตเร็วและใช้ทรัพยากรน้อยเช่นนี้ ได้รับการมองว่าเป็นต้นแบบของระบบอาหารที่ยั่งยืน

คุณค่าทางวิทยาศาสตร์ของผำ
ผำเป็นพืชที่มีโปรตีนในสัดส่วนสูงเมื่อเทียบกับน้ำหนักแห้ง โปรตีนในผำประกอบด้วยกรดอะมิโนที่จำเป็น (Essential Amino Acids) ครบทุกชนิด ทำให้เป็นแหล่งโปรตีนพืชที่มีคุณภาพในระดับเทียบเคียงกับแหล่งโปรตีนจากสัตว์ในเชิงความครบของกรดอะมิโน
นอกจากโปรตีน ผำยังเป็นแหล่งของวิตามินและแร่ธาตุหลายชนิด รวมถึงสารสีและสารกลุ่ม Bioactive Compound ที่นักวิจัยทั่วโลกกำลังศึกษาในเชิงคุณสมบัติเครื่องสำอางและคุณสมบัติทางสุขภาพ การมีองค์ประกอบที่หลากหลายในแหล่งเดียวทำให้ผำเป็นวัตถุดิบที่ตอบโจทย์ทั้งกลุ่มเครื่องสำอางและกลุ่มผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
ผำในเทรนด์ Plant-Based และ Sustainability
อุตสาหกรรมเครื่องสำอางและอาหารทั่วโลกกำลังเคลื่อนตัวไปสู่การใช้สารจากพืชแทนสารจากสัตว์ ทั้งจากเหตุผลทางจริยธรรม ทางสิ่งแวดล้อม และจากความต้องการของผู้บริโภคที่เน้นไลฟ์สไตล์ Plant-Based ในกลุ่มผู้บริโภคยุคใหม่ การมีแหล่งโปรตีนพืชคุณภาพสูงที่ไม่ใช่ถั่วเหลืองหรือถั่วลันเตา (ที่กลายเป็นสารทั่วไปในตลาด) เป็นโอกาสในการสร้างจุดต่างให้กับแบรนด์
ผำมีจุดเด่นในมิติของความยั่งยืนหลายมิติ มิติแรกคือใช้ที่ดินน้อยมาก เพราะเติบโตในน้ำ ไม่ต้องเปลี่ยนป่าเป็นไร่ มิติที่สองคือใช้น้ำในการเติบโตน้อยเมื่อเทียบกับแหล่งโปรตีนอื่น มิติที่สามคืออัตราการเติบโตเร็ว ทำให้ผลผลิตต่อพื้นที่สูง ทั้งสามมิตินี้ทำให้ผำเป็นแหล่งโปรตีนที่ตอบโจทย์ Sustainability Story ของแบรนด์ในระดับที่สื่อสารกับผู้บริโภคได้อย่างทรงพลัง
Wolffia Tech ของทรัพย์ ไบโอเทค
ทรัพย์ ไบโอเทคพัฒนาผำให้กลายเป็นสารหลักที่พร้อมใช้ในผลิตภัณฑ์ภายใต้ชื่อ Wolffia Tech การพัฒนานี้ครอบคลุมการคัดเลือกแหล่งวัตถุดิบจากชุมชนที่เพาะเลี้ยงผำในระบบที่ตรวจสอบได้ การแปรรูปด้วยกระบวนการที่คงคุณค่าทางโภชนาการ และการพัฒนาในรูปแบบที่เหมาะกับการใช้งานในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางและเสริมอาหาร
รูปแบบของสารที่พัฒนาครอบคลุมทั้งผงสำหรับใช้ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ผงชงดื่ม และผงที่ใช้เป็นส่วนผสมในสูตรเครื่องสำอาง โดยเฉพาะในกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่เน้นการบำรุงผิวด้วยโปรตีนจากธรรมชาติ และผลิตภัณฑ์ที่วางตำแหน่งในกลุ่ม Vegan Beauty หรือ Plant-Based Beauty
การสื่อสารกับผู้บริโภคยุคใหม่
ผู้บริโภคในยุคปัจจุบันมีหลายปัจจัยในการตัดสินใจซื้อ ตั้งแต่ราคา คุณภาพ ภาพลักษณ์แบรนด์ ไปจนถึงความสอดคล้องกับค่านิยมส่วนตัว ในกลุ่มผู้บริโภคที่ให้คุณค่ากับความยั่งยืน ภูมิปัญญาท้องถิ่น และโปรตีนจากพืช การมีสารหลักที่เป็นทั้งโปรตีนพืชและมีเรื่องราวเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมไทย เป็นเครื่องมือสื่อสารที่ทรงพลัง
แบรนด์ที่ใช้ผำสามารถสื่อสารกับผู้บริโภคในหลายมิติ ทั้งมิติทางวิทยาศาสตร์ (โปรตีนพืชครบ) มิติทางวัฒนธรรม (อาหารท้องถิ่นภาคอีสาน) มิติทางสิ่งแวดล้อม (พืชน้ำที่ใช้ทรัพยากรน้อย) และมิติทางสังคม (สนับสนุนชุมชนผู้เพาะเลี้ยง) การมีหลายเลเยอร์ของการสื่อสารทำให้แบรนด์มี Story ที่สื่อสารได้ตลอดทั้งปี

ผำในเทรนด์ Alternative Protein ของอุตสาหกรรมโลก
อุตสาหกรรมโปรตีนทางเลือก (Alternative Protein) เป็นหนึ่งในกลุ่มอุตสาหกรรมที่เติบโตเร็วที่สุดในทศวรรษนี้ ผู้บริโภคทั่วโลกให้ความสำคัญกับแหล่งโปรตีนที่ใช้ทรัพยากรน้อย ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ และไม่เกี่ยวข้องกับการบริโภคสัตว์ ในกลุ่มแหล่งโปรตีนทางเลือกที่กำลังศึกษากันในระดับสากล ผำเป็นแหล่งที่ได้รับความสนใจสูงเพราะเติบโตเร็ว ใช้น้ำและที่ดินน้อยมาก และมีปริมาณโปรตีนสูงเมื่อเทียบกับน้ำหนักแห้ง
การที่ผำเป็นอาหารท้องถิ่นของไทยมายาวนาน เป็นข้อได้เปรียบที่ทำให้ไทยสามารถเป็นแหล่งวัตถุดิบและศูนย์กลางการพัฒนาเชิงพาณิชย์ของผำในตลาดสากล โดยเฉพาะในกลุ่มผู้บริโภค Plant-Based และ Sustainable Beauty ที่กำลังเติบโตในตลาดเอเชีย ยุโรป และอเมริกาเหนือ
การนำผำไปพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางและเสริมอาหาร
ในกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ผำเหมาะกับการใช้ในสูตรที่เน้นการบำรุงผิวด้วยโปรตีนจากธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์ในกลุ่ม Vegan Beauty มาส์ก ครีมบำรุงในกลุ่มที่ต้องการคุณค่าทางโภชนาการสำหรับผิว และผลิตภัณฑ์ที่วางตำแหน่งในกลุ่ม Plant-Based Skincare การใช้ผำเป็นสารหลักช่วยให้แบรนด์มีจุดต่างจากผลิตภัณฑ์ Plant-Based ทั่วไปที่ใช้ถั่วเหลืองหรือถั่วลันเตา
ในกลุ่มผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ผำเหมาะกับการพัฒนาผงโปรตีนสำหรับชงดื่ม ผงผสมในเครื่องดื่ม Functional Food และผลิตภัณฑ์ที่เน้นโภชนาการครบในแหล่งพืชเดียว การมีโปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุครบในวัตถุดิบเดียวเป็นคุณสมบัติที่ตลาด Wellness ให้คุณค่าสูง
การพัฒนาผลิตภัณฑ์กับทรัพย์ ไบโอเทค
ทรัพย์ ไบโอเทคทำหน้าที่เป็น Innovation Partner ที่เชื่อมโยงทรัพยากรไทยกับเจ้าของแบรนด์ ทำงานตั้งแต่ขั้นเลือกวัตถุดิบ การพัฒนาสาร การออกแบบสูตร ไปจนถึงการส่งมอบเอกสารมาตรฐาน รูปแบบการทำงานนี้ทำให้แบรนด์ที่เลือกใช้ผำได้สูตรที่ไม่ใช่แค่มีสารตัวนี้เป็นองค์ประกอบ แต่เป็นสูตรที่ออกแบบให้เน้นคุณค่าของผำได้ชัดเจน
การทำงานกับเครือข่ายมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ผ่านบริษัทเค-เอพีไอ (K-API) ทำให้การพัฒนาผำมีพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่แข็งแกร่ง และเปิดโอกาสให้แบรนด์ที่ทำงานร่วมกันได้เข้าถึงงานวิจัยที่ต่อยอดได้ในอนาคต
ก้าวต่อไปกับทรัพย์ ไบโอเทค
หากคุณกำลังพัฒนาแบรนด์ที่ต้องการสารหลักจากแหล่งโปรตีนพืชที่มีเรื่องราว มีความยั่งยืน และตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ Wolffia Tech ของทรัพย์ ไบโอเทคเป็นตัวเลือกที่ครบทั้งคุณค่าทางวิทยาศาสตร์และเรื่องราวเชิงวัฒนธรรม
ปรึกษาทีมเราเพื่อรับคำแนะนำในการเลือกรูปแบบของผำที่เหมาะกับสูตรและเป้าหมายของแบรนด์คุณ พร้อมรับเอกสารมาตรฐาน 4 ฉบับ ได้แก่ ใบรับรองผลการวิเคราะห์ (Certificate of Analysis, CoA) เอกสารความปลอดภัย (Material Safety Data Sheet, MSDS) เอกสารเทคนิค (Technical Data Sheet, TDS) และเอกสารข้อกำหนดเฉพาะ (Specification Sheet)
การเริ่มต้นกับสารหลักที่มาจากทรัพยากรไทยที่มีเรื่องราวและงานวิจัยรองรับ เป็นการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยให้แบรนด์ของคุณมีตัวตนในใจผู้บริโภคในระยะยาว ผำเป็นหนึ่งในทรัพยากรไทยที่มีศักยภาพในการเป็นสารหลักของแบรนด์ที่วางตำแหน่งในกลุ่ม Sustainable Beauty และ Plant-Based Wellness ที่กำลังเติบโตในตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ทรัพย์ ไบโอเทค: Innovation Partner
สำหรับเจ้าของแบรนด์และโรงงาน
ที่ต้องการสารออกฤทธิ์จากทรัพยากรไทย พร้อมข้อมูลที่พิสูจน์ได้
Discover Scientifically Supported Active Ingredients
แหล่งอ้างอิง (References)
- Grand View Research. (2024). Natural Skincare Ingredients Market Report.
- Nielsen. (2023). Global Sustainability Report: Consumer Demand for Traceable Ingredients.
- Euromonitor International. (2024). Beauty and Personal Care in Thailand and ASEAN.
- Journal of Cosmetic Dermatology. (2020-2024). Research on Thai Botanical Active Ingredients.
- ทรัพย์ ไบโอเทค. (2567). Hero Series 10 รายการ จากทรัพยากรไทย. zubbbiotech.com/our-ingredients
- ทรัพย์ ไบโอเทค. (2567). บริการพัฒนาคอนเซปต์สารและพัฒนาสูตร. zubbbiotech.com/services
- มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2567). เครือข่ายงานวิจัย K-API: บริษัทร่วมทุนระหว่างมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และทรัพย์ ไบโอเทค.